CDN (Content Delivery Network), görsel, CSS, JavaScript ve video gibi içerikleri farklı konumlardaki sunuculardan ileten bir içerik dağıtım ağıdır. Uygun dosyaların ziyaretçiye ağ bakımından yakın bir noktadan sunulması gecikmeyi ve ana sunucuya gelen istek sayısını azaltabilir. CDN, hostingin veya uygulamanın yerini almaz; her içeriği otomatik önbelleğe almaz ve kesintisiz çalışma garantisi vermez.
CDN nasıl çalışır?
Bir kütüphanenin farklı semtlerde şubeleri olduğunu düşünün. Aradığınız kitabın yakındaki şubede kopyası varsa merkeze gitmeniz gerekmez; kopya yoksa merkezden getirilir. CDN’de de dosya kenar sunucuda bulunuyorsa HIT yanıtıyla sunulur. Bulunmuyorsa veya süresi dolmuşsa ana sunucudan alınması gerekebilir; buna MISS denir.
Yönlendirme yalnız fiziksel mesafeye göre yapılmaz: ağ bağlantıları, kapasite ve sağlayıcının politikası da etkilidir. Bu nedenle farklı ülkelerdeki ziyaretçilerin aynı hız sonucunu alması beklenmemelidir.
Hangi içerikler önbelleğe alınabilir?
- Statik dosyalar: görsel, font, stil ve script dosyaları uygun cache başlıklarıyla saklanabilir. Dosya değiştiğinde sürümlü ad veya doğru temizleme işlemi kullanılmalıdır.
- HTML: sağlayıcı ve ayarlara bağlıdır. Örneğin Cloudflare’ın varsayılan önbellek davranışı HTML ve JSON’u otomatik önbelleğe almaz. Ayrı kurallar oluşturmak gerekebilir.
- Kişiye özel yanıtlar: sepet, hesap, ödeme ve oturuma bağlı API yanıtları ortak önbelleğe yanlışlıkla alınırsa veri sızıntısı veya işlev hatası oluşabilir. Bu yollar için güvenli istisnalar gerekir.
CDN’nin sağlayabileceği faydalar
Uzak ülkelerden gelen ziyaretçilerde statik dosya erişimini hızlandırabilir. Aynı dosya tekrar istenirken ana sunucunun trafik ve işlem yükünü azaltabilir. Video ve büyük indirmelerde dağıtım kapasitesini artırabilir. Görsel dönüştürme, sıkıştırma, WAF veya DDoS azaltma özellikleri ise sağlayıcıya ve plana bağlıdır; bunların hepsi CDN tanımının zorunlu parçası değildir.
Netflix gibi video hizmetleri ve Instagram gibi görsel ağırlıklı platformlar dağıtım altyapılarından yararlanır. Ancak bir videonun kesintisiz oynatılması veya bir sayfanın hızlı açılması, tek başına CDN kullanıldığının kanıtı değildir. Kullanıcının bağlantısı, uygulama ve ana sunucu performansı da sonucu etkiler.
CDN neyi çözmez?
- Yavaş veritabanı sorgularını veya ağır uygulama kodunu kendiliğinden düzeltmez.
- Ana sunucu arızasında önbellekteki bazı dosyalar sunulabilse de yeni sipariş, oturum açma ve önbellekte bulunmayan içerik çalışmayabilir. Eski içeriği sunma davranışı ayrıca yapılandırılır.
- Gerçek zamanlı oyun mantığını veya bütün ağ gecikmesini ortadan kaldırmaz; oyun dosyalarının dağıtımı ile oyun sunucusunun anlık iletişimi farklıdır.
- Yedekleme yerine geçmez. CDN kopyaları kalıcı ve geri yüklenebilir bir site yedeği olarak düşünülmemelidir.
HTTPS ve güvenlik ayarları
Tarayıcıdaki HTTPS bağlantı bilgisi veri aktarımının şifreli olduğunu gösterir; sitede CDN bulunduğunu veya sitenin bütünüyle güvenli olduğunu kanıtlamaz. CDN kullanılıyorsa ziyaretçi–CDN ve CDN–ana sunucu bağlantılarının ikisini de doğru TLS yapılandırmasıyla koruyun. Geçerli ana sunucu sertifikası ve doğrulama kullanan modu tercih edin.
Gerçek ziyaretçi IP bilgisinin uygulamaya güvenli iletildiğini kontrol edin. Proxy başlıklarını herhangi bir istemciden koşulsuz kabul etmek yerine sağlayıcının belgelenmiş güvenilir proxy yapılandırmasını kullanın. WAF kuralı eklerken meşru form ve ödeme isteklerinin engellenmediğini test edin.
WordPress veya e-ticaret sitesi için kurulum kontrolü
- Başlangıç ölçümü alın: aynı cihaz ve bağlantıda ana sayfa, ürün, sepet ve bir blog yazısını karşılaştırın.
- DNS değişikliği gerekiyorsa mevcut kayıtları kaydedin; özellikle e-posta kayıtlarını ve proxy kapsamını kontrol edin.
- Önce statik dosya önbelleğini yapılandırın. HTML için kural ekleyecekseniz oturum, sepet ve kişisel yanıtları dışarıda bırakın.
- Geliştirici araçlarında cache yanıt başlıklarını, dosya sürümlerini ve yönlendirmeleri inceleyin. Sağlayıcıya göre başlık adları değişir.
- İki ayrı tarayıcı oturumuyla kişisel verilerin ve sepetlerin karışmadığını doğrulayın. Gerçek ödeme yapmak yerine sağlayıcının test ortamını kullanın.
- Bir görsel veya fiyat güncellemesini yayınlayın; CDN ve uygulama önbellekleri temizlendikten sonra yeni sürümün göründüğünü kontrol edin.
CDN gerekli mi?
Ziyaretçileriniz farklı ülkelerdeyse, büyük görseller/video sunuyorsanız veya ana sunucunuz aynı statik dosyaları yoğun biçimde tekrar gönderiyorsa faydalı olabilir. Tek bölgeli küçük bir sitede iyi yapılandırılmış hosting ve tarayıcı önbelleği yeterli olabilir. Kararı yalnız servis adına göre değil, önce/sonra ölçümüne ve operasyonel ihtiyaca göre verin.
Diğer darboğazları ayırmak için yavaş site teşhis rehberini; görsel ve kod düzenlemeleri için site hızlandırma önerilerini inceleyebilirsiniz.
Konuyu farklı yönleriyle ele alan diğer rehberlere göz atın.
